|
Nepomuki
BENELUXU:
BELGIJSKIE, LUKSEMBURSKIE,
HOLENDERSKIE
oraz
NEPOMUKI FRANCUSKIE
|
|
> GŁÓWNA STRONA
NEPOMUKÓW
|
Nepomuki z Belgii, Holandii, Luksemburga i Francji
zostały połączone na tej stronie tylko z racji geografii. Owszem, połowa
Belgii, Luksemburg i Francja stanowią pewną całość kulturową, ale tylko w
niektórych okresach. Benelux też jest bytem tylko politycznym, ale nie
historycznym. Sensowny podział mógłby być taki: kraje protestanckie / kraje
wchodzące w skład imperium Habsburgów / Francja.
Francja (>>) to raczej pustynia nepomucka,
a jej zasługi dla Sprawy są antyzasługami: podczas rewolucji jej żołdacy
zniszczyli mnóstwo figur i wizerunków JN, również w krajach najechanych
przez Napoleona. Przykład: Jan z Brugii. Wyjątek to zasługa Leszczyńskich,
ojca i córki.
Holandia (>>) to kraj protestancki, udało
się tu namierzyć tylko jednego Jana, jedną kaplicę jego imienia i jeden aplet
Belgia (>>) - tu nie jest tak źle. W bazie
ikonograficznej Królewskiego Instytutu Spuścizny Sztuki Narodowej
figuruje 150 Nepomuków |
Posłuchaj:
LINEK Jiri Ignac (1725-91) - Kvitecku majovy (duet) |
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  |
Belgia (154)
- Brugia: Jan z Brugii, (Wollestraat, koło wieży Halletoren) jest dziełem Pietera Petersa. Od 1767 stał na moście swojego imienia, lecz w
czasach rewolucji trzydzieści lat później - 6 października 1796 roku - został zepchnięty do wody
przez francuskich żołdaków.
W roku 1811 odnaleziono go i ustawiono na dawnym miejscu, organizując wielką
ceremonię, dnia 1 maja tego roku. I tak doczekał szczęśliwie do dzisiaj.
Miał więc więcej szczęścia niż inni jego koledzy - większość figur we
Francji, Belgii i Luksemburgu zniszczono podczas rewolucji i wojen
światowych.
- Most, na którym stał Jan dalej nazywa się Nepomucenusbrug.
Jeśli gdzieś w Belgii miał się znaleźć Nepomuk, to Brugia, ze swoimi
mostami, jest najlepszym miejscem.
- Bruksela: jest XVIII-wieczna kaplica Janowa w kościele St. Jacob Coudenberg, a
w niej figura JN. stanowiąca część płaskorzeźbionej kompozycji ściennej
wykonanej z marmury i malowanego drewna. Ten Nepomuk mam najbardziej
pomponiasty, spośród znanych nam, biret (porównaj też figurę z Luksemburga
poniżej), ciekawą aureolę i złote gwiazdki w tle
- Bruksela: jest tu ponadto rue Saint Jean Nepomuk, czyli ulica Św. Jana
Nepomucena, lecz jest to smutna i brudna ulica z paniami oczekującymi na
klientów.
- Bruksela: w kwietniu 2010, w jednym z antykwariatów przy rue Blais w dzielnicy
Marolles, odnalazłem na wystawie drewnianą polichromowaną figurkę Jana N.,
na oko z końca XIX wieku. Zapewne nie pochodzi z Belgii
  
 
- Bruksela
 : w Muzeum Miasta Brukseli przy Grand Place 29 znajduje się
kamienna figura Jana N. z roku 1725, późne dzieło Johanna (Jeana) De
Kinder (1675-1739), autora nieistniejącej już Fontanny Mozańskiej sprzed
Hotel de Ville, czyli ratusza. Figura ta stała niegdyś na moście nad
Senną noszącym imię św. Jana Nepomucena, lecz została stamtąd zdjęta w
roku 1861 przed likwidacją mostu w związku z przykryciem rzeki
(nad: W.K.)
 
|
 
 
 
 
 
 
 
  |
 |
-
Kortrijk/Courtrai (Belgia): na pięknym moście chronionym z obu
stron przez grube baszty stoi barokowy Jan z dwoma latarniami (nad: Richard
B.)
-
Lier (prowincja Antwerpia): figura Jana w kościele Św. Gummaara
(nad: Richard B.)
|
 |
|
A TERAZ REWELACJA:
Pozyskane
za pośrednictwem Richarda B. ze Steenokkerzeel w Belgii (Thanks Richard!) 150 Janów z bazy Królewskiego Instytutu Spuścizny Sztuki Narodowej - chyba
tak należy tłumaczyć "Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium" /
"Institut Royal du Patrimoine Artistique". Zasoby obejmują tylko obiekty zlokalizowane w kościołach. W bazie danych
są też figury z mostów, kapliczek itp., lecz nie są jeszcze wskanowane. U
mnie ciągle w bałaganie, na razie udało się zdjęcia wrzucić 87 obiektów.
W katalogu są też co najmniej trzy relikwiarze nepomuckie (Brugia,
Sint-Niklaas, Antwerpia), stąd wniosek że były/są tu relikwie Janowe
(>>). Nie wiem czy relikwie były również w filakterium. Ten
tajemniczy przedmiot stanowi dla mnie zagadkę - jaka była jego funkcja
liturgiczna? Poniżej dwa przykłady (Veurne, Kortrijk).
Dużą grupę stanowią konfesjonały z wizerunkiem JN. Są też naczynia
liturgiczne, chorągiew, plakietki, sporo obrazów. Większość stanowią różnej
wielkości figury.
|
 |
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
  
-
JN-Belgia-Bruksela, O.-L.-Vrouw van de Zavel, 1700 (cliché: M254710),
-
JN-Belgia-Bruksela, Kerk Sint-Jacob op Koudenberg (cliché:
M73052, M73070),
-
JN-Belgia-Bruksela, Koninklijke Musea voor Schone Kunsten
van Belgie (cliche B213705)
-
JN-Belgia-Sleidinge, Kerk Sint-Joris, 1776 - 1800
-
JN-Belgia-Ruiselede, Kerk O.L.Vrouw, Van Dael & D'Haenens 1773 (cliche M20732)
-
JN-Belgia-Ingooigem, St.Antonius,
XVIIIw., cliche M45940
-
JN-Belgia-Tienen,
St.Germanus, 1751-6, cliche M254214
-
JN-Belgia-Gavere, St.Amandus, 1768, cliche B53331
-
JN-Belgia-Poeke, Sint-Lambertus, XVIIIw. (cliche M32713)
|
| |
Wielkie Księstwo Luksemburga
(1) |
|
 |
|
| |
Holandia (2)
-
Wittem: klasztorze pokapucyńskim w tej miejscowości znajduje się taka oto barokowa figura Jana N. Dzisiaj klasztor
należy do redemptorystów, a kościół dalej jest pod współwezwaniem św. Jana
Nepomucena
-
Boxmeer: w dzielnicy Oost, czyli wschodniej, jest
kaplica, którą na stronie internetowej opisano jako "Kerkje Nepomuck" -
co wskazuje na Jana N. jako patrona obiektu (nad: J.D.)
|
|
|
|
 |
Znalazłem w sieci
holenderski aplet nepomucki!
Dziwne, bo to przecież protestanci, ale za to wybitnie wodny naród. Aplet
ozdabia strony rezerwatu przyrody w Swalmbrug w Limburgii. Znalazłem też
hotel Sankt Nepomuk!
|
 |
Francja (6 + 2)
-
Paryż (Paris): w Luwrze, w skrzydle Richelieu, na
drugim piętrze w sali F zobaczyć można piękny obraz "Apoteoza Jana N."
namalowany przez Franza Antona Maulbertscha (ur. w Langenargen nad jez.
Kostanckim w 1724 roku, zm. w Wiedniu, 1796). Obraz pochodzi z około
1760 roku, ma wymiary 68 x 39 cm (R.F. 1997-7)
-
Paryż (Paris): w Luwrze, w zbiorach grafiki jest też
praca "Saint Jean Népomucène" wykonana w formacie A4
przez Jeana (1762-1837) i Benjamina (1730-1819) Duvivierów. Jest
własnością Gabinetu Medali Bibliothèque Nationale de France (Folio 56)
-
¿ Versaille oraz Lunéville:
w tych miejscach musi być (lub był) jakiś wizerunek Jana N. Król Polski Stanisław
Leszczyński był bowiem zarażony wirusem nepomuckim, to samo powiedzieć można
o jego żonie, królowej polskiej Katarzyny z Opalińskich (1680-1747). Mówił o Janie jako o
swym niebieskim bracie stryjecznym, nawiązując do rodzinnej legendy o
pochodzeniu rodu z Czech. Z okazji kanonizacji wygnany monarcha zdobył z
niemałym trudem relikwie Janowe
(>>)
i ofiarował je katedrze w Blois we Francji. Zgodnie z koncepcjami
słowianofilskimi z czasu walk o tron Rzeczypospolitej Jan Nepomucen
definiowany był jako patron narodu słowiańskiego (Polska, Czechy), w
opozycji do dławiących jego wolność nacji niemieckich (Saksonia, Prusy,
Austria). Świadczy o tym bogate wotum królowej Katarzyny dla grobu świętego w praskiej
katedrze sv. Vita (zobacz dokładny opis >>)
oraz
artykuł źródłowy (>>). Wirus ten przeszedł na ich
córkę Marię, królową francuską od roku 1725 - wprowadziła ona kult św.
Jana do Wersalu, fundując tam jego ołtarz. Co prawda wizja lokalna w
sierpniu 2007 roku nie dała rezultatów - w kaplicy pałacowej brak
Nepomuków - ale nie traćmy nadziei
-
¿ Blois: ze źródeł
wynika, że katedra w tym mieście dysponuje relikwiami Jana
N.
(>>) ofiarowanymi w roku kanonizacji przez króla Stanisława
Leszczyńskiego (zobacz wyżej)
-
Saint-Quirin (Alsace, Moselle): w tej miejscowości w Wogezach Alzackich
jest fontanna ozdobiona figurą Jana N. z czerwonego kamienia
-
Chemilly (Franche-Comté, 47° 38' 58.26" N; 6° 1'
29.90" E): kamienna figura Jana N. na moście na rzece Durgeon
-
Andlau (Alsace, Bas-Rhin): w kościele Saints-Pierre
et Paul et Sainte-Richarde jest ołtarz boczny Jana N. z barokowym
obrazem z XVIII wieku
-
Valff (Alsace, Bas-Rhin): w kościele
Saint-Blaise ołtarz główny flankuje barokowa figura Jana N. z XVIII
wieku
|
 |
|
