Katalog
(36 + 11 obiektów)
 

Kurpie: część powiatu przasnyskiego Ziemi Ciechanowskiej (2 + 1)

• - Binduga (gm. Chorzele, pow. Przasnysz, Kurpie): po kurpiowskiej stronie Omulwi stoi kapliczka skrzynkowa na słupie (zdjęcie w skanowaniu). W szczerym polu, w obrębie tej małej wsi nad Omulewem, stoi sobie piękna drewniana kapliczka szafkowa. W szczycie znajduje się mała figurka Chrystusa Frasobliwego. Katalog Zabytków tak opisuje ten obiekt: "figura przydrożna z połowy wieku XIX, drewniana, w formie profilowanego słupa z trzema niszami (dolna zasłonięta); w górnych rzeźby św. Jana Nepomucena i Chrystusa Frasobliwego, ludowe". Z załączonej fotografii jasno wynika, że aktualna kapliczka jest następczynią tej pierwotnej, wykonaną z grubsza na jej modłę. Wewnątrz była ludowa figura Jana N. Podczas naszej wizyty kapliczka była właśnie odmalowywana przez opiekującą się nią panią - pani była nieobecna, ale farba jeszcze nie wyschła. D.K. zostawił pod figurą parę złotych, ja dorzuciłem kartkę z prośbą o lepsze zabezpieczenie. Niestety, prośba nie zadziałała! W 2004 roku figura najprawdopodobniej została skradziona! (>>). Przez czas dłuższy mieliśmy malutką nadzieję, że zabrał ja ksiądz z miejscowej parafii lub trafiła do muzeum, lecz w tym ostatnim przypadku zwykle na miejscu pojawiała się kopia. A w kapliczce stoi dziś szablonowa figura Chrystusa (info o kradzieży: P. Pilaciński, www.koloroweru.pl). Siedem lat później A.B. porównała zdjęcia z dwóch stron tego serwisu i wykryła, że figura z prywatnej kolekcji w Dębem Małym (Mazowsze >>) najprawdopodobniej pochodzi z tej właśnie kapliczki!

• Krukowo (gm. Chorzele, pow. Przasnysz, Kurpie)*: kapliczka słupowa, murowana, z wnęką na rzeźbę

• Olszewka  (gm. Jednorożec, pow. Przasnysz, Kurpie): figura drewniana na słupie, 1838

zobacz pozostałe Nepomuki Mazowieckie Ziemi Ciechanowskiej >>

Kurpie: część powiatu ostrołęckiego należąca do dawnej Ziemi Ciechanowskiej (3)

• Baranowo (gm. Baranowo, pow. Ostrołęka, Kurpie, N53°10'20.14, E21°17'29.51): przed ośrodkiem sportowym ustawiono kilka współczesno-ludowych świątków, między innymi figurę Jana Nepomucena, autorstwa któregoś w aktywnych w regionie rzeźbiarzy

• Orzeł vel Orzoł (gm. Baranowo, pow. Ostrołęka, Kurpie): kapliczka skrzynkowa na cokole murowanym, wewnątrz piękny drewniany Nepomuk w pięciogwiaździstej aureoli, pod blaszanym daszkiem

• Cierpięta (gm. Baranowo, pow. Ostrołęka, Kurpie, ): drewniana figura Jan N. na słupie, niestety bardzo zniszczona. Ten typ przedstawienia - nieosłonięta kapliczką figura umieszczona wprost na słupie - jest charakterystyczny dla Kurpi Zachodnich

zobacz pozostałe Nepomuki Mazowieckie Ziemi Ciechanowskiej >>

Kurpie: część powiatu kolneńskiego Ziemi Łomżyńskiej

(7 + 2)

• - Turośl (gm. Turośl, pow. Kolno, Kurpie): w warszawskim Muzeum Etnograficznym (>>), w stałej ekspozycji na drugim piętrze jest przeniesiona tu w całości drewniana kapliczka z drewnianym Janem wewnątrz z Turośli, XIX wiek

• - Turośl (gm. Turośl, pow. Kolno, Kurpie): w warszawskim Muzeum Etnograficznym (>>), jest też inny drewniany Nepomuk z Turośli, trzymający w ręku kwiat, wykonany przez Bronisława Szymańskiego

• Cieciory (gm. Turośl, pow. Kolno, Kurpie): piękny drewniany, bardzo archaiczny Nepomucen w ciasnej oszklonej kapliczce na słupie, przy drodze do mostu na Pisie. Całość oszklona, zwieńczona prostym krzyżem. Bardzo ciekawy jest przedmiot w lewej ręce Jana - ma to być zapewne palma, ale wygląda jak drewniane widły. Podobne żłobienia na stule i krzyż tego rodzaju widać na zdjęciu Nepomuka autorstwa Franciszka Szymańskiego (1915-1998) przechowywanego obecnie w muzeum w Nowogrodzie w Ziemi Łomżyńskiej (zobacz >>) (MPM/E-2571) - być może wskazuje to na tego samego twórcę i czas powstania - lata 60. XX wieku

• Potasie (gm. Turośl, pow. Kolno, woj. podlaskie): drewniany Jan w kapliczce słupowej wydrążonej w pniu, bardzo urokliwy

Figury z Łachy, Kozła i ta z muzeum w Ostrołęce to osobny temat! Podczas prób opisu mieszają się nam ze sobą, z zaginioną rzeźbą z Wachu, ze swymi kopiami i klonami, mylone są w źródłach które są zresztą wzajemnie sprzeczne, zmieniają miejsce pobytu, co powoduje trudności w identyfikacji. Lecz zawsze fascynują urokiem!

• Łacha (gm. Turośl, pow. Kolno, woj. podlaskie, Kurpie): w przysiółku Za Jeziorem, nad Rybnicą, jest drewniany ludowy Jan N. w malowniczej kapliczce brogowej krytej blachą. Jest to nowa kapliczka i nowa rzeźba wystawione na miejscu starszego obiektu - była to otwarta, brogowa kapliczka, podobna w układzie do swej następczyni - notowanego w Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce. Jan dzierży w lewej dłoni zbyt duży krzyż, jest polichromowany, w birecie. Pierwotna rzeźba autorstwa A. Kaczyńskiego z II połowy XIX wieku trafiła do Muzeum w Ostrołęce. Była dużo masywniejsza o tej dzisiejszej. Gościła na wystawie "Święty przydrożny" i figuruje w katalogu pod nr 28 (zobacz niżej). Dziś można ją zobaczyć w muzeum w Ostrołęce (uwaga: w źródłach stara figura bywa mylona z inną, skradzioną z Wachu, a dodatkowo jest prawie identyczna jak ta z Kozła)

• Kozioł (gm. i pow. Kolno, woj. podlaskie, Kurpie, N53°25'51.02, E21°49'48.11): bezpośrednio nad Pisą usytuowana jest drewniana kapliczka brogowa kryta papą, w niej drewniana ludowa polichromowana figura Jana N. Klasyczny w swym pięknie obiekt nepomucki przepięknie położony, ozdobiony kolorowymi kwiatami i chorągiewkami. Między 2002 a 2004 rokiem figura została nieco odświeżona. Obecność obowiązkowa! Sporo do myślenia daje fakt, że stara figura z Łachy jest baaardzo podobna do pierwotnej rzeźby z Łachy, autorstwa A. Kaczyńskiego (dziś w muzeum w Ostrołęce, zobacz niżej). Wskazywać to może na to samo autorstwo i czas powstania (pan Andrzej mógł przecież wyrzeźbić dwie identyczne rzeźby). Różniący je detal to rząd guzików w dolnej części sutanny - ale jak to ocenić w przypadku mocno skorodowanej starej rzeźby z Łachy?

• Ksebki (gm. Turośl, pow. Kolno, woj. podlaskie, Kurpie): zniszczony drewniany Jan N. w blaszanej kapliczce

  

• Leman (gm. Turośl, pow. Kolno, Kurpie): wielki 165-centymetrowy Jan N. wyrzeźbiony przez Jana Raczkowskiego na przełomie XIX i XX wieku, dziś w zbiorach parafii w Lemanie. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 21). Ma on burzliwą historię - do II wojny światowej stał nad Obierwią, lecz po próbie spalenia rzeźby podjętej przez hitlerowców został ukryty przez mieszkańców. Potem władza ludowa nie chciała zgodzić się na powrót Jana na stare miejsce, więc znalazł on azyl w przykościelnej drewnianej dzwonnicy z 1885 roku

• Zapomniane miejsce (Kurpie): drewniany malowany ludowy Jan N. w kapliczce. Cecha charakterystyczna - czarna grzywka, broda i wąsy, podobna do rzeźby z Lasek. Figura ta znajduje się w pomalowanej na brązowo drewnianej kapliczce ustawionej na filarze w niezidentyfikowanej miejscowości (Wanacja? Krusza? Cieloszka? Turośl?)

zobacz pozostałe Nepomuki Mazowieckie Ziemi Łomżyńskiej >>

Kurpie: część powiatu ostrołęckiego należąca do dawnej Ziemi Łomżyńskiej (15 + 5)

• Czarnia (gm. Czarnia, pow. Ostrołęka, Kurpie, N53°21'17.71, E21°12'08.21): w tej gminnej miejscowości znajduje się malowana na niebiesko kapliczka nad Trybówką z figurą Jana N. Dwuspadowy dach, wnęka zamknięta łukiem odcinkowym, figura polichromowana, w birecie i ze stułą

• Czarnia/Brzozowa/Grale (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka, , Kurpie): w innej miejscowości o tej samej nazwie, położonej przy drodze Grale-Kuzie, między zabudowaniami Grali a rzeką Szkwą, w przysiółku Brzozowa, jest też figura Jana N., wyjątkowo dzika w wyrazie i wybita w swym prymitywizmie. Umieszczono ją w drewnianej kapliczce domkowej o otworze wykończonym w sposób przywodzący na myśl ekran telewizora. Odwiedziliśmy go w kwietniu 2001 jak starego znajomego!

• Ujście Trybszówki do Omulwi (gm. Czarnia, pow. Ostrołęka, Kurpie): między wsiami Długie i Binduga, w przydrożnej kapliczce typu szafkowego z drewnianym namiotowym daszkiem, na słupie znajduje się nowa figurka JN z surowego drewna (nad: P. Pilaciński, www.koloroweru.pl)

• Brzozowy Kąt (gm. Czarnia, pow. Ostrołęka, Kurpie): drewniana słupowa kapliczka z początku XX wieku, za szkłem Jan N. autorstwa Łukasza Raczkowskiego

• Kadzidło (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka, ): w Zagrodzie Kurpiowskiej, tutejszym miniskansenie, jest zrekonstruowana kapliczka domkowa, o dachu wykonanym w stylu z Jazgarki i Wachu (zobacz niżej) z nową drewnianą figurą Jana N., polichromowaną na kolory typowe dla tego regionu

• Kadzidło (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka): w kościele Św. Ducha znajduje się barokowy feretron w dwustronnym obrazem. Jedną stronę stanowi wizerunek Jana N.

• Jazgarka (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka, Kurpie): była tu niegdyś drewniana słupowa kapliczka z początku XX wieku. Została ona zastąpiona solidną domkową budowlą z czterospadowym dachem, wewnątrz jest figura Jana autorstwa Łukasza Raczkowskiego, wysokości 150 cm, drewno wierzbowe

• Siarcza Łąka (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka, Kurpie, N53°16'08.33, E21°25'10.56): przy drodze i nad ciekiem wodnym stała dawniej skromna kapliczka z ciemnego drewna, kryta dwuspadowym daszkiem. Wewnątrz była zapewne figura Jana N. W roku 2007 uznano ja widać za mało reprezentacyjną, bo wybudowano obok nową ceglaną kapliczkę, a stara wkrótce zniknęła. Z kolei w roku 2009 OBOK niej ustawiono współczesną figurę Jana N. wydłubaną z jednego kloca drewna przez któregoś z czynnych w okolicy twórców. Zaopatrzono ją w dwuspadowy daszek zwieńczony rogami. Być może nowa figura zjawiła się tutaj po stracie starej (kradzież? transfer do muzeum?), a że zrobiono ją (pozyskano gotową?) zbyt dużą jak na gabaryty nowej kapliczki - znalazła swe miejsce obok niej. Czy tak był naprawdę?

• - Wach (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka, Kurpie N53°17'40.27, E21°22'51.89): przy drodze i nad ciekiem wodnym, stoi drewniana kapliczka przydrożna z XIX wieku, konstrukcji zrębowej, kryta namiotowym drewnianym daszkiem; skąd figurę Jana N. o wysokości 1 metra skradziono (>>) już przed 1964 rokiem, co wyczytać można w "Katalogu Zabytków Sztuki PAN", tom X - powiat ostrołęcki z 1983 roku. Co dziwne, w książce "'Na Mazowszu" Kazimierza Saysse-Tobiczyka (Nasza Księgarnia 1964, wynalezione przez Piotra Bielawskiego) figuruje zdjęcie innej drewnianej rzeźby JN z tej miejscowości! Zdjęcie kapliczki nepomuckiej bez wątpienia przedstawia to samo miejsce, gdzie stoi dzisiejsza kapliczka z obrazem MB, choć sam obiekt jest już inny. Jest kilka możliwych rozwiązań tej zagadki: 1) istniały dwie figury JN i kolejno zajmowały kapliczkę pod olchą o podwójnym pniu, i być może obie zostały skradzione, 2) istniały dwie wachowskie figury JN, lecz każda mieszkała w innym miejscu, 3) w którejś z publikacji jest pomyłka. Wersję o braku figury potwierdza też nowy przewodnik Marcina Żerańskiego "Kurpie. Puszcza Zielona" (Cieszyn, 2008). Według wyników śledztwa przeprowadzonego przez A.B. zdjęcie z książki przedstawia pierwotną figurę z Łachy (zobacz wyżej), a więc prawdziwa jest raczej hipoteza nr 3. Co nie zmienia faktu, że rzeźba z Wachu zniknęła

• - Golanka (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka, , Kurpie): kapliczka nad rzeką Rozogą. Figura w Muzeum Regionalnym w Ostrołęce (zobacz niżej), była obecna na wystawie "Święty Przydrożny" [nr kat. 27][MOO/E/2858]. Jest to Nepomuk z II połowy XIX wieku z pięknym czerwonym płaszczem z wyrzezanymi w rozczulająco naiwny sposób ogonkami gronostajów, niegdyś w zakrystii w Kadzidle, potem jako jedyny został w Kadzidle po transferze innych Janów do muzeum i był eksponowany w tamtejszym miniskansenie - zagrodzie kurpiowskiej (>>). Cechą charakterystyczna jest uszkodzony nos. Rzeźba jest duża - 139 cm. Wątpliwości dotyczące tego obiektu są liczne i trudne do rozstrzygnięcia. W KZSwP opisano dwie drewniane kapliczki przydrożne: 1) usytuowana nad rzeką, oszalowana prostokątna, kryta dachem dwuspadowym; 2) czworoboczna oszalowana, z wnęką zwieńczoną łukiem mauretańskim. Pytanie: która z nich zawierała w sobie tę 139 centymetrową rzeźbę? I która z dwóch dzisiejszych jest jej następczynią? Jedna z aktualnie istniejących jest pomalowana na czerwono, z czterospadowym dachem, przeszklona i zawiera figurkę MB i obraz. Stoi koło współczesnej rzeźby St. Bacławskiego (zobacz niżej). Druga - to drewniana oszalowana czworokątna, z dwuspadowym daszkiem i z fantazyjnie wyciętym otworem - czy jest to ta "z wnęką zwieńczoną łukiem mauretańskim"?

• Golanka (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka, , Kurpie): obok starej kapliczki ponepomuckiej (? zobacz powyżej) wystawiono nową, kłodową, z płaskorzeźbą Jana N. autorstwa Stanisława Bacławskiego, który umieścił swój podpis od frontu pod imieniem świętego (nad: Piotr Teo)

• ¿ Kierzek (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka, , Kurpie): w archiwalnych numerach "Polskiej Sztuki Ludowej" znalazłem rysunek drewnianego Jana z Kierzka, stojącego na masywnej kolumnie, w bezgwiaździstej aureoli, z krucyfiksem. Jest to jedyna wzmianka i jedyne przedstawienie tego obiektu, o którym nie wiem nawet, czy jeszcze istnieje. Wykazuje on znaczne podobieństwo do obiektu w Małowidzu (Ziemia Ciechanowska >>), jest więc też możliwe, że omyłkowo podpisano rysunek tej figury. Widoczne są jednak pewne różnice szczegółów i nie wiadomo, czy złożyć je na karb niedoskonałości rysunku, czy też był to raczej inny obiekt. Ja obstawiam tę drugą opcję (uwaga: sprawdzić)

• - Obierwia (gm. Lelis, pow. Ostrołęka, Kurpie): dawno temu w skansenie w Kadzidle od zaprzyjaźnionego pana dowiedziałem się o istnieniu ponoć Nepomucena w tej miejscowości. Nie udawało mi się wybrać do Obierwi i sprawdzić jej na miejscu, zrobił to za mnie P.T., który 3-4 metry od cieku wodnego, przy moście, tuż za południową granica wsi znalazł kapliczkę murowaną z 1934 roku lub w tym roku odnawianą, ewidentnie niegdyś będącą miejscem zamieszkania JN. Dziś gości św. Rocha. Literatura podaje istnienie kapliczki z pierwszej połowy XIX wieku i najprawdopodobniej chodzi o ten sam obiekt

• - Wejdo (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, Kurpie): według Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce była tu przydrożna ludowa figura Jana N. Podpis pod zdjęciem w Katalogu sugeruje, że była tu kapliczka z figurą. Zapewne mimo tej nieścisłości mowa o tym samym obiekcie, powstałym pod koniec XIX wieku. Była to drewniana rzeźba przypominająca tę wyrzeźbioną przez Andrzeja Kaczyńskiego do kapliczki w Łasze (zobacz wyżej). Nie są mi znane losy tej rzeźby po 1988 roku, w kapliczce (nowej zresztą) zastąpiła ją współczesna figura (zobacz niżej)

• Wejdo (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, Kurpie): stara kapliczka (zobacz wyżej) została zastąpiona nową, współczesną, z białej cegły, umieszczona jednak na starszym postumencie. Wewnątrz XIX-wieczną figurę zamieniono na współczesny obiekt. Jest to drewniana ludowa rzeźba bez polichromii, z krzyżem i palmą w prawej ręce, trzymanymi prawie pionowo (nad: A.B.)

• Szafranki (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): nad Szkwą, przy szosie z Kadzidła do Łysych, niedaleko wsi Szafranki stoi nowy Nepomuk! Wykonano go z surowego drewna, a jest to figura o wysokości około 1 metra (nad: S.Ł.)

• Myszyniec (gm. Myszyniec, pow. Ostrołęka, Kurpie): w neogotyckim kościele Trójcy Przenajświętszej przy ul. Wyszyńskiego 1 przechowywany jest feretron z wizerunkiem Jana N. Jest to jeden z pierwszych rozpoznanych przez ze mnie Nepomuków, na długo przed powstaniem tego serwisu. Wykonane wtedy zdjęcie przekazałem D.K. Teraz przypomniał o nim Pietrosul

• Myszyniec Stary (gm. Myszyniec, pow. Ostrołęka, Kurpie, ): na północ od tej miejscowości, przy drodze na Klon stoi kapliczka słupowa, dość niska, bogato ozdobiona kwiatami, figura Jana N.za szybką, drewniana, też częściowo przysłonięta kwiatami (nad: P. Pilaciński, www.koloroweru.pl)

• Zdunek (gm. Myszyniec, pow. Ostrołęka, Kurpie): znajduje się tam obecnie kolejna nowa kapliczka z figurą Jana N., już trzecia z kolei, wykonana przez twórcę ze wsi Dęby leżącej na zachód od Myszyńca przy drodze do Łysych. Surowe drewno, bez polichromii. Powstała podobno około 1997 roku na zamówienie obecnych gospodarzy gruntu, którzy spotkali rzeźbiarza na Święcie Miodobrania w Myszyńcu. Według ich informacji pierwszy JN miał być postawiony przez dziadków obecnych gospodarzy, po zniszczeniu został zastąpiony nowym, ale ten został ukradziony (>>), co jest w sprzeczności z pewną informacją, że Jan z tej miejscowości został przeniesiony do Muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/690, zobacz niżej, uwaga: wymaga wyjaśnienia, czy mowa o tym samym, czy jeszcze innym Nepomuku). Ten z muzeum jest z XIX-wieczny, więc może ten pierwszy trafił do muzeum, drugi został skradziony (>>), a trzeci zastępuje ich na tym samym miejscu? Ten z muzeum był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"  (zobacz niżej, nad: Piotr Teo)

• -/¿ Wydmusy (gm. Myszyniec, pow. Ostrołęka, Kurpie, N53°20'53.66, E21°22'49.84): przy drodze i strudze piękna pusta kapliczka, być może ponepomucka. Drewniana, niebieska, zdobiona pionowymi żółtymi pasami, o otworze w kształcie telewizora

zobacz pozostałe Nepomuki Mazowieckie Ziemi Łomżyńskiej >>

Kurpie: część powiatu łomżyńskiego Ziemi Łomżyńskiej (3 + 1)

• Dobrylas (gm. Zbójna, pow. Łomża, Kurpie, N53°17'03.41, E21°51'53.71): vel Dobry Las nad Pisą, przy drodze do mostu piękny drewniany Jan N. w takiejż kapliczce z półokrągłymi drzwiami. Była to konstrukcja raczej powojenna, lecz pełna uroku. Otwory kapliczki zamknięto oknami po roku 1984, wtedy też pomalowano ją na kolor "jasny orzech". Czterospadowy dach był kryty papą, z toczonym krzyżykiem na szczycie. Niestety, podczas wizyty w tym miejscu 2009-06-03 stwierdziłem, że kapliczka przeszła metamorfozę w duchu modernizacji - jest to teraz całkiem nowy, raczej brzydki obiekt, pozbawiony proporcji, pomalowany na dziwny odcień czerwieni, szalowany, pokryty nieładną dachówką bitumiczną. W dodatku niedostępny z powodu siatki ogrodzeniowej, psów i płotka otaczającego kapliczkę. A więc dwa remonty, każdy oznaczał zmianę na gorsze! Sama figura jest, zdaje się, w dobrym stanie, zniknął natomiast szczyt zastąpiony topornym krzyżykiem

• Wyk (gm. Zbójna, pow. Łomża, , Kurpie): drewniany Jan N. w kapliczce osłoniętej blachą

• ¿ Wyk (gm. Zbójna, pow. Łomża, , Kurpie): w archiwalnym numerze pisma "Polska Sztuka Ludowa" znalazłem informacje i zdjęcie nieznanego mi do tej pory drewnianego 40-centymetrowego Jana N. wykonanego w 1963 roku przez Jana Sęka z kloca lipy. Jego cechą charakterystyczną są tworzące wzór trójkąta ukośnie nacięcia na otoku biretu. Nie znam dalszych losów tej rzeźby

• Laski (gm. Zbójna, pow. Łomża, Kurpie): drewniana kapliczka w pionowe paski (tworzą je pomalowane na niebiesko szpary między deskami), w niej ludowy Jan z Grzywką i długą rozszerzaną końcach stułą na szyi. Obiekt notowany w Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce

zobacz pozostałe Nepomuki Mazowieckie Ziemi Łomżyńskiej >>

Wystawa "Jan Nepomucen Święty Przydrożny" /
Jany z Czterech Muzeów: w Łomży, Ostrołęce, Białymstoku (-)

zobacz osobną stronę poświęcona wystawie (>>)

Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce zapraszało na wystawę do sierpnia 2004. 23 zdjęcia pobrałem ze stron Muzeum. Poprzednio wystawa odwiedziła Białystok i Łomżę. Prezentowane na niej obiekty pochodziły głównie z Kurpi - rozpoznaję rzeźby składowane niegdyś w zakrystii w Kadzidle (gdzie z pewnością - potwierdza to KZSwP - były rzeźby z Golanki, Kadzidła, Piaseczna, Szafarni i Todzi, ale być może też z Jeglijowca i innych miejsc) oraz zebrane z Podlasia >> i północno-wschodniego Mazowsza >>

Jany z tej wystawy są w trakcie opracowywania na bazie zdjęć z Muzeum, katalogu wystawy, Katalogów Zabytków Sztuki w Polsce z tych okolic, materiałów nadesłanych przez członków Bractwa Nepomuckiego oraz moich wcześniejszych znalezisk. Poniżej zobaczyć je można w twórczym bałaganie, w trakcie kompilowania z moimi poprzednimi zbiorami oraz ze zdjęciami Michała Zalewskiego i innych źródeł...

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Łacha: Jan N. wyrzeźbiony przez Andrzeja Kaczyńskiego w II połowie XIX wieku do kapliczki w Łasze (zobacz wyżej), potem przechowywany Kadzidle (w zakrystii kościoła lub w Zagrodzie Kurpiowskiej - nie pamiętam już gdzie ją widziałem), dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/1508). Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło: Jan N. wyrzeźbiony przez Jana Raczkowskiego na przełomie XIX i XX wieku, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2862). Drewno, 115 cm, dawniej polichromowane. Był niegdyś przechowywany w zakrystii kościoła w Kadzidle. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 25)

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło: Jan N. wyrzeźbiony przez Jana Raczkowskiego na przełomie XIX i XX wieku, swego czasu przechowywany w zakrystii kadzidlańskiego kościoła, gdzie widziałem go po raz pierwszy, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2861), odnowiony i odmalowany. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 24)

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Wólka Kunińska: Jan N.  swego czasu przechowywany w zakrystii kadzidlańskiego kościoła

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło: Nepomuk z początku XX wieku, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2863), niegdyś w zakrystii w Kadzidle. Dziś jest pięknie odrestaurowany i odmalowany. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"

• ¿ Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Jeglijowiec: nietypowy Nepomuk (są też głosy, że jest to jednak św. Piotr lub inny święty biskup, na co wskazywałyby dwa różne zapisy w KZSwP). Jeśli to św. Piotr, to pochodzi on z kapliczki w Jeglijowcu. Jeśli inny święty biskup - pochodzenie nie jest znane. Przechowywany niegdyś w zakrystii w Kadzidle (i tego momentu dotyczą zapisy w KZSwP), aktualnie w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2866). Dziś jest pięknie odrestaurowany i odmalowany. Datowanie wysoce niepewne - według katalogu wystawy w Ostrołęce XVIII/XX wiek. Ma tiarę biskupią - ale może to być kłobuk, czapka ortodoksyjnego patriarchy - i krzyż na piersi. Takie noszące cechy prawosławne przedstawienia Jana Nepomucena zdarzają się raczej we wschodniej części białostocczyzny, między Białymstokiem a Bielskiem, i na terenach dawnego województwa trockiego. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr 13) i tam zidentyfikowano go jako Jana N., choć już na wystawie pracownik muzeum pilnujący ekspozycji wspominał o wątpliwościach co do jednej z figur. Wątpliwości te wzmacnia drugi zapis w "Katalogu zabytków" -  podaje on, że w Kadzidle znajdowała się rzeźba "św. biskupa" (Nepomuceny wyszczególnione są w innym miejscu). Wydaje się zatem, że może chodzić o tę właśnie rzeźbę. Dużo wątków, dużo wątpliwości - to dlatego łowy nepomuckie są takie ciekawe!

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Jeglijowiec: Nepomuk z XIX wieku z kapliczki w Jeglijowcu, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2860), niegdyś w zakrystii w Kadzidle. Drewno polichromowane, 85 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 30)

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło: Nepomuk z XIX/XX wieku, autor nieznany, drewno polichromowane, wysokość 27 cm, dawniej w kościele w Kadzidle, dziś w muzeum w Ostrołęce, nr MOO/E/2865. Dziś pięknie odrestaurowany, choć nadal brak lewej dłoni. Gruba warstwa farby zmyliła mnie kiedyś na tyle, że sądziłem że wykonano go w technice ceramiki. Dziś bez polichromii

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Golanka: Nepomuk z II połowy XIX wieku z pięknym czerwonym płaszczem z wyrzezanymi w rozczulająco naiwny sposób ogonkami gronostajów, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2858), niegdyś w zakrystii w Kadzidle, potem jako jedyny został w Kadzidle po transferze innych Janów do muzeum i był eksponowany w tamtejszym miniskansenie - zagrodzie kurpiowskiej (>>). Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"

. Cechą charakterystyczna jest uszkodzony nos

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Płoszyce (gm. Lelis, pow. Ostrołęka): Nepomuk z 1950 roku autorstwa mieszkającego tutaj Jana Sęka, dziś w muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2864), niegdyś w zakrystii w Kadzidle.  Wysokość 35,5 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 53). Prawie identyczny jak ten z kolekcji Jana Leończuka (zobacz niżej)

• Płoszyce (gm. Lelis, pow. Ostrołęka): Nepomuk z II połowy XX wieku autorstwa mieszkającego tutaj Jana Sęka, dziś własność Jana Leończuka.  Wysokość 40 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 48). Prawie identyczny jak ten z Muzeum w Ostrołęce  (nr MOO/E/2864 - zobacz wyżej) - różni się od powyższego o krzyż w prawej ręce

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Wólka Kunińska (gm. Goworowo, pow. Ostrołęka): Nepomuk kapliczki w Wólce Kunińskiej, dziś w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (nr MOO/E/2156). Drewno ze śladami polichromii, 60 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 46)

• Miejscowość nie zlokalizowana, Kurpie lub Podlasie, własność prywatna. Jan N. był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"

• Łomża (gm. i pow. Łomża)/Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): w Muzeum Północno-Mazowieckim w Łomży (nr MPM/E-4620) przechowywany jest Jan N. z 2003 roku wykonany z drzewa lipowego przez Józefa Bacławskiego pochodzącego z Łysego. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): w Muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2446) przechowywany jest Jan z 1991 roku wykonany z drzewa lipowego przez Józefa Bacławskiego pochodzącego z Łysego. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny"

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Kadzidło/Szafranki (gm. Łyse, pow. Ostrołęka): w Muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/2859) przechowywany jest Nepomuk z II połowy XIX wieku pochodzący z Szafranek, w kilka lat temu upolowany przeze mnie w zakrystii kościoła w Kadzidle. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat. 29)

• Ostrołęka (gm i pow. Ostrołęka)/Zdunek (gm. Myszyniec, pow. Ostrołęka): w Muzeum w Ostrołęce (nr MOO/E/690) przechowywany jest Nepomuk z XIX wieku pochodzący ze Zdunka. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny". Obecnie znajduje się tam kolejna nowa kapliczka z figurą JN, już trzecią z kolei (zobacz wyżej), wykonaną przez twórcę ze wsi Dęby, na zachód od Myszyńca przy drodze do Łysych. Surowe drewno, bez polichromii. Powstała podobno jakieś 10 lat temu na zamówienie obecnych gospodarzy, właścicieli gruntu na którym stoi. Zamówienie na figurę zostało złożone na Miodobraniu Kurpiowskim w Myszyńcu. Poprzednik tej figury został ukradziony (to wersja miejscowa), a finalnie znalazł się w Muzeum w Ostrołęce. Według informacji zdobytych na miejscu obecny Nepomuk jest już trzecim na tym miejscu. Pierwszy miał być postawiony przez dziadków obecnych gospodarzy, po zniszczeniu został zastąpiony drugim (to ten został ukradziony / jest w muzeum w Ostrołęce), trzeci to ten aktualny

• Łomża  (gm. i pow. Łomża)/Puszcza Zielona (miejscowość nie zlokalizowana, pow. Ostrołęka): w muzeum w Łomży (nr MPM/N/E/467) znajduje się Nepomuk z terenów Puszczy Zielonej na Kurpiach z II połowy XIX wieku. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (nr kat.19)

Inne (7)

• Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, ): podczas jarmarku wielkanocnego w 2001 roku można było obejrzeć i kupić rzeźbę ludową autorstwa Józefa Bacławskiego przedstawiającą Jana N.

• Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, ): podczas jarmarku wielkanocnego w 2001 roku można było obejrzeć i kupić gwasze Teresy Ciepierskiej poświęcone kapliczkom kurpiowskim. Wśród nich oczywiście kilka Nepomuków

• Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, ): w Niedzielę Wielkanocną 2008 roku  podczas jarmarku lokalny rzeźbiarz wystawił na sprzedaż współcześnie wykonanego z drewna lipowego Nepomuka, w stylu ludowym. Wysokość rzeźby około 80-100 cm. Proszę zwrócić uwagę na dowolność wtykania w gotowe otwory krzyża i palmy - pełna wymienność! Zapewne nie zostanie na Kurpiach - ciekawe gdzie znajdzie swoje stałe miejsce?

• Łyse (gm. Łyse, pow. Ostrołęka, ): w Wielkanoc 2008 roku  w starym kościele w Łysych zwiedzić można było wystawa zdjęć krzyży i kapliczek, w wśród nich dało się zauważyć co najmniej jednego Nepomuka - był to Jan z Łysych z 1991 roku, na codzień w muzeum w Ostrołęce; obecny również na wystawie w Muzeum Kultury Kurpiowskiej (nad: Piotr Teo)

• Kadzidło (gm. Kadzidło, pow. Ostrołęka): mieszka tu Andrzej Staśkiewicz, artysta ludowy, który rzeźbi również Nepomuki. Jeden z jego Janów wysokości 1 metra zajął II miejsce w konkursie Rękodzieło Wsi Kurpiowskiej (Myszyniec 2004)

• Warszawa: na Ursynowie mieszka i tworzy aktywny rzeźbiarz kurpiowski Krzysztof Zyśko, który rzeźbi również Nepomuki (nad: J.S.)

• Ostrołęka: mieszka tu malarka i nauczycielka plastyki Teresa Ciepierska (ur. 1952), która wydała dwa albumy rysunków poświęconym Nepomukom Kurpiowskim. Nie podpisuje ona swych rysunków z obawy przed kradzieżą oryginałów (nad: J.S.)

W skansenie w Kadzidle od zaprzyjaźnionego pana dowiedziałem się o wystawie kurpiowskich Janów, która odbyła się w sierpniu 2001 bodajże w tutejszym GOKu