|
Spotkania z Zabytkami -
luty 1998
Wieża rycerska w Siedlęcinie (zdjęcie powyżej) od dawna mnie fascynowała. Ta
prosta budowla z początku XIV wieku ma wielki atut, który przyciąga turystów z bliska
i z daleka: gotyckie malowidła o tematyce rycerskiej. Są tu postaci z kręgu Okrągłego
Stołu takie jak Iwein, król Artur i inni.
|
"Krajobraz polskich wsi" to tekt Bogusława Szmygina na
szczególnie poruszający mnie temat: zachowanie walorów krajobrazu wiejskiego. Teza
autora jest w pełni słuszna. Nie uda się zrobić nic, o ile nie zespoli się ochrony
wiejskiej zabudowy z ochroną krajobrazu i środowiska naturalnego. Inaczej przyjdzie
tylko potwierdzić słowa profesora Zachwatowicza w "SzZ" sprzed 20 lat, że nie
ma szans na zachowanie dziedzictwa polskiej wsi.
Postęp cywilizacyjny działa, w oczywisty sposób, na niekorzyść. Buduje się nowe
wygodne domy niszcząc stare, postrzegane jako symbol zapóźnienia. W skansenach udaje się ochronić niewielki promil budynków
drewnianych, zresztą są to tylko martwe ekspozycje. Lepsze rezultaty można osiągnąć
tworząc parki krajobrazowe, gdzie chroni się całość środowiska
naturalno-kulturowego. Przykładem może być Mięćmierz w Kazimierskim Parku
Krajobrazowym, choć jest to twór sztuczny - "wieś profesorska", z przewagą
domów letniskowych i wiatrakiem - dekoracją filmową. Rysują się też nowe
zagrożenia, takie jak niekontrolowany ruch inwestycyjny w tych atrakcyjnych
lokalizacjach. |
|
Część trzecia wyprawy "Po kresowych pałacach i dworach"
T.S. Jaroszewskiego i A. Wąsowskiego prowadzi przez Nowosielicę i Samczyki
(d.woj.wołyńskie) do województwa podolskiego. Tam odwiedzili oni Biliczyn,
Eljaszówkę, Howory i Niemiję. W Biliczynie stary (pocz. XIX w.) dwór Mikołaja
Krassowskiego otrzymał właśnie dekorację malarską w stylu ludowo-ukraińskim.
Wywołuje to zgrzyganie zębów, ale chociaż stan budynku jest stosunkowo dobry. |
 |
Niemija nad Dniestrem przypomina pałac Łazienkowski. Stanisław
Szczęsny Potocki wybudował tę siedzibę na przełomie XVIII i XIX wieku i oddał w
wianie córce, księżnie Idalii Sapeżynie. W 1881 roku dom przeszedł na własność
Krassowskich (patrz wyżej). |
|
Zruinowany przez Sowietów w 1945 roku zespół klasztorny w Rudach
wciąż czeka na odbudowę. Odbudowano i zregotyzowano tylko pocysterski kościół. Park
angielski można już nazwać chaszczami. Rosjanie, zobaczywszy flagę ze swastyką na
trumnie syna właściciela, księcia raciborskiego Wiktora Hohenlohe
Waldenburg-Schillingfurst, podpalili posiadłość. Trumny nie zdołali rozwalić... Cystersi
byli tu obecni, z nadania Opolczyka, od połowy XIII wieku. W odróżnieniu od innych
siedzib cysterskich tu większość stanowili Polacy. W 1671 roku klasztor przebudowano w
stylu barokowym. POXniej mieściło się tu gimnazjum. W tej chwili klasztor jest na
sprzedaż. (Autor: Maria Gawryluk) |
 |
S. Grzelachowski opisuje zamek w Pernstein:
gotycko-renesansowy zamek zachował się w prawie nienaruszonym kształcie. Była to
twierdza nie do zdobycia. Liczne przebudowy nie zatarły pierwotnego charakteru budowli i
wygląda on jak zamek w Disneylandu. |
|