|
Spotkania z
Zabytkami - grudzień 1998
Moja procedura postępowania z nowymi wydaniami "Spotkań" wygląda
następująco:
- nie wykupuję prenumeraty - cieszy mnie sprawdzanie, czy nowy numer
już pojawił się w kiosku
- kartkuję pismo w poszukiwaniu najciekawszych tekstów
- wyszukuję miejsca, które zwiedziłem albo o których czytałem
- czytam od deski do deski
A grudniowy numer jest wyjątkowo ciekawy!
 |
Zdzisława Skroka "Opowieść o
kaplicy zwanej Moskiewską" czyta się jak kryminał. Losy tej ośmiobocznej
wieży na zakończeniu Krakowskiego Przedmieścia w Warszawie są wspaniałym
streszczeniem stosunków polsko-rosyjskich w ciągu ostatnich 3 wieków. |
|
| Zachowana szczątkowo do
dzisiaj (!) w murach Pałacu Staszica kaplica została wymurowana w roku
1620, aby pomieścić groby cara Wasyla Szujskiego i jego brata - Dymitra.
Carowie znaleźli się w Polsce na skutek szeregu zdarzeń związanych z
Wielką Smutą, próby polskich magnatów zainstalowania na tronie
moskiewskim kolejnych Dymitrów oraz interwencji wojskowej króla Zygmunta
III Wazy. Zmarli w polskiej niewoli a ich zwłoki przeniesiono do specjalnie
wybudowanej kaplicy, która miała świadczyć o przewagach polskiego oręża
i triumfie króla. Na marmurowej tablicy umieszczono napis
"... on, król pamiętając o wspólnym
człowieczym przeznaczeniu,
rozkazał kości ich przenieść tutaj i złożyć je pod tym,
wzniesionym ku powszechnej pamięci potomnych
i dla chwały swego panowania, pomnikiem" |
| Ciała carów oddano Rosji w
1635 roku, tablicę w 1647. Losy samej kaplicy są niepewne. Raz ginie, raz
pojawia się na kolejnych panoramach miasta. Istnieje nawet przekaz
umiejscawiający grób słynnego Tylmana van Gameren vel Gamerskiego w tej właśnie
budowli! W czasach rozbiorów domniemanymi ruinami kaplicy zainteresował się
car Aleksander III - stąd wziął się rusko-bizantyjski styl
przebudowanego Pałacu Staszica. Wykopaliska archeologiczne z 1938-39 roku
potwierdziły zachowanie się resztek budowli. Po wojnie znalazły się one
pod przedłużaną ulicą Świętokrzyską. Może teraz, przy okazji budowy
Trasy i Mostu Świętokrzyskiego, uda się zbadać sprawę do końca i umieścić
choćby tablicę informacyjną w tym miejscu? |
 |
Objazd naukowy po dawnych
siedzibach ziemiańskich na Kresach zaowocawał kolejnym artykułem T.S.
Jaroszewskiego z cyklu "Spotkania na wschodzie" - "Białoruś
- pałace i dwory". Ja wybrałem zdjęcia pałacu Biszewskiego w Łyntupach
(obwód witebski) wybudowanego przez architekta Rostworowskiego u schyłku
XIX wieku w formach neorenesansowych, oraz ruiny rezydencji x. Aleksandra
Sapiehy w Rózanej (obwód brzeski) - 1784-88, arch. Jan Samuel Becker,
klasycystyczna, skonfiskowana za udział w powstaniu listopadowym. |
 |
 |
Cerkiew obronna w Posadzie Rybotyckiej!
Zupełna dla mnie nowość - do tej pory sądziłem, że na Supraślu
przykłady tej kategorii cerkwi w Polsce wyczerpują się. Murowana
budowla powstała w 1443 roku, lecz i wcześniej istniał tu klasztor
prawosławny. Cerkiew posiada piękny gotycki szczyt, wieże z babińcem,
cenne malowidła z XVI wieku i jedyny w Polsce murowany ikonostas.
(Bożena Korecka-Szczerba) |
 |
Strabla (Podlasie) - lamus z 1792 |
 |
Kraków - Kodeks Baltazara Behema, kopia Cynka
- Krakowska Szkoła Strzelecka |
 |
Gdańsk - Dwór Artusa - MB z Dzieciątkiem |
|
